پنج شنبه  02 خرداد 1398 
 
 
 
 
 
 خودماندگي در دانش آموزان
تاريخ  :  1391/08/14
نويسنده  :  غلامرضا آتش دامن - كارشناس علوم تربيتي
موضوع : علمي


گاهي معلّمان و اولياي مدارس دوره ابتدايي به ويژه مدارس پسرانه در كلاس درس و حياط مدرسه با دانش آموزاني مواجه مي شوند كه در خود فرو مي روند و به محيط اطراف توجهي ندارند، در برقراري ارتباط با ديگران ناتوان هستند و نه فقط با كسي تعامل ندارند بلكه از تماس با ديگران احساس بيزاري مي كنند و نسبت به ديگران رفتار خشونت آميز دارند. آنها داراي حركات تكراري و يكنواخت سروبدن هستند، بي ربط صحبت مي كنند، رفتارهاي همراه با شكلك هاي چهره اي دارند، در كاربرد مفاهيم انتزاعي ناتوان هستند، در يادگيري مقاومت زياد به خرج مي دهند و منفي گري فراواني دارند. اين معلّمان و اولياي مدارس بايد با مشاهده اين علائم در دانش آموزان، احتمال بيماري در خودماندگي يا اوتيسم را بدهند و درصدد كمك به اين قبيل دانش آموزان برآيند.
● خودماندگي يا اوتيسم چيست؟
حدود ۶۵ سال پيش «كانر»، روان پزشك كودك، براي نخستين بار اختلال اوتيسم را مطرح كرد. معني لغوي اوتيسم در خود فرورفتن و بي توجهي به جهان خارج است. تعاريف مختلفي از خودماندگي ( Autism) وجود دارد. يك تعريف اين كه خودماندگي اختلال عصبي يا مغزي است كه با كاهش برقراري ارتباط و تعامل هاي اجتماعي مشخّص مي شود.
مجموعه جديد فرهنگ واژگان انگليسي «وبستر» (۱۹۹۱) خودماندگي را به عنوان اختلال روان پزشكي تعريف مي كند كه در آن شخص گوشه گيري اختيار مي كند، نسبت به وقايع خارجي حساسيت نشان نمي دهد و به افراد و حوادث بي تفاوت است. ۷۵ تا ۸۰ درصد اين كودكان از نظر آموزشي و تحصيلي عقب ماندگي دارند به طوري كه عقب ماندگي ذهني بيشتر از مسئله اختلالات رفتاري باعث ناراحتي مي شود. بقيه اين افراد ممكن است هوشبري تا حد طبيعي پيدا كنند و بتوانند در فعاليت هاي عادي زندگي سهمي داشته باشند ولي با وجود اين رفتارهاي عجيب و غريب خود را دارا هستند همان طور كه ملاحظه مي شود تقريباً يك سوم مبتلايان به اوتيسم به سازگاري متوسط نائل مي شوند و مي توانند زندگي نسبتاً عادي داشته باشند.
هرچند در ايران پژوهش همه گيري براي شناسايي مبتلايان به اوتيسم وجود ندارد امّا اگر ميزان شيوع اين بيماري در كشورمان تفاوتي با پراكندگي آن در ديگر كشورها نداشته باشد با اين حساب فراواني آن در ايران هم بايد حدود ۶ در ۱۰ هزار نفر باشد و در بين پسربچه ها به ميزان سه تا پنج برابر بيشتر از دختران وجود دارد.
● علل بيماري خودماندگي
درباره علل پيدايش خودماندگي در كودكان ديدگاه هاي متعددي وجود دارد. به طور كلي وجود اختلالات عضوي در مغز، عوامل نابسامان خانوادگي و آموزش و پرورش نامناسب در ايجاد آن مؤثر است. برخي از علل اوتيسم عبارت است: نارسايي دستگاه عصبي مركزي، ناهنجاري هاي بيوشيميايي، رشد كم يا آسيب نيمكره چپ مغز، طرد كودك توسط والدين، اختلالات شخصيتي والدين، از هم گسستگي و كشمكش هاي شديد خانوادگي، فشارهاي رواني خانواده، وجود والدين بي توجه و سرد و غافل از تربيت صحيح كودك.
تمامي شواهد حاكي از آن است كه خودماندگي اساساً منشاء زيست شناختي دارد كه موجب اختلال كاركرد سوخت وسازي مغز مي شود. چون تقريباً يك چهارم كودكان در خودمانده نشانه هاي اختلال عصبي را بروز مي دهند، اين احتمال وجود دارد كه آنان درجه اي از آسيب مغزي را داشته باشند، مسموميت مادر در دوران بارداري، اختلالات متابوليك، اثر امواج راديويي و غيره همگي در بروز اوتيسم در كودكان مؤثرند با اين حال ژن ها و وراثت در بروز آن حرف اول را مي زند.
● ويژگي ها و علائم و نشانه هاي كودكان مبتلا به اوتيسم
علائم اوتيسم در كودكان معمولاً از بدو تولد ظاهر مي شود. ويژگي هاي زير لزوماً در يكايك كودكان مبتلا به خودماندگي ملاحظه نمي شوند، اما تمامي اين ويژگي ها در مجموعه افراد خودمانده قابل توجه است.
مشكل ارتباط با افراد و اشياء و رويدادها، تعامل نداشتن با كودكان ديگر، نداشتن آگاهي يا ابراز احساس نسبت به حضور ديگران، علاقه بسيار به اشياي بي جان و نه اشخاص، بي تفاوتي نسبت به تشويق ديگران، ناتواني در محبت پذيري، احساس بيزاري از تماس با ديگران، اصرار بر اينكه آرايش محيط و روال معمول انجام امور بدون تغيير باقي بماند، خودبرانگيختگي در رفتار، رفتار خودآسيب رساندني مانند زدن به سر خود يا خود را گاز گرفتن يا كتك زدن، ايجاد قشقرق اغلب بدون دليل مشخص، اختلال شديد مهارت هاي ارتباط كلامي و غيركلامي، تكرار بي معني كلمات، سرگرمي يا بازي كردن با دست ها، داشتن حالات رويايي، سرازير شدن بزاق دهان، كم توقعي از والدين، شكستن اشياء و رفتارهاي تهاجمي، لجاجت، دور خود چرخيدن، حركات اضطراري و وسواسي و تكراري، تنهايي فوق العاده، نداشتن تماس چشمي با مردم، بي توجهي به قراردادها و قوانين اجتماعي، تأخير در يادگيري تكلم، بي ربط صحبت كردن، معكوس سازي ضماير و برگردان آنها به خودش، حركات بدني ريتميك، رفتارهاي همراه با شكلك هاي چهره اي، ترس شديد از صداهاي مشخص و حركت اشيا نظير جارو برقي و آسانسور، پاسخ هاي نامناسب به محرك هاي سمعي و بصري و ناتواني در كاربرد مفاهيم انتزاعي و اشكال در تشكيل مفاهيم ذهني، پيچيدن نخ و سيم به دور انگشت و همچنين حركات تكراري و يكنواخت سر و بدن از علائم اوتيسم در كودكان است.
● راهبردهايي پيرامون خودماندگي به معلمان و اوليا مدارس
معلمان و ديگر اولياي مدارس بايد از مشكلاتي كه والدين كودكان در خودمانده با آن مواجه مي شوند آگاه باشند و پيرامون اين بيماري اطلاعات لازم را كسب نمايند تا بتوانند هنگام برخورد با كودكان مبتلا به اوتيسم، به نحو مقتضي به آنها كمك كنند و راهنمايي هاي لازم را دراختيار والدين آنها بگذارند، چرا كه اين والدين ممكن است در جستجوي كمك تخصصي نياز به توصيه داشته باشند. در اين خصوص مي توان به نكات زير توجه كرد.
ـ در تعليم و تربيت كودكان درخودمانده، بايد به آنان كمك كرد كه روش هاي برقراري ارتباط را بياموزند و محيط آنان را طوري بنا نهاد كه ثابت و قابل پيش بيني باشد.
ـ بسياري از دانش آموزان مبتلا به خودماندگي بيشتر با نگاه كردن ياد مي گيرند استفاده از وسايل كمكي ديداري ملموس مانند تصاوير و نمودارها در آموزش ايشان ضروري است. بسياري از موادي كه براي دانش آموزان با ناتواني هاي يادگيري مورد استفاده قرار مي گيرند براي دانش آموزان درخودمانده مناسب هستند.
ـ برخي از دانش آموزان مبتلا به خودماندگي در نقاشي، موسيقي و رياضيات مهارت دارند و اغلب آنان در اين موضوعات كفايت عادي يا پيشرفته نشان مي دهند معلم بايد استعدادهاي اين دانش آموزان را تشويق كند. فرصت هاي يادگيري اضافي را در اين زمينه ها فراهم كند و همواره تقويت مثبت ارائه دهد.
- آگاهي از مشكلاتي كه كودك در خود مانده بايد برآنها غلبه كند براي دانش آموزان كلاس عادي مفيد است. بينش ها در مورد مشكلات را مي توان از داستان ها و كتاب هايي كه والدين كودكان در خود مانده و نيز مؤلفان مشهور و كساني كه خود با وجود داشتن اوتيسم موفق شده اند بدست آورد.
- شايسته است كودكان خودمانده را در كلاس هاي عادي ثبت نام كنند آن دسته از كودكان مبتلا به اوتيسم كه در كلاس هاي عادي مشغول شده اند عملكرد بهتري نسبت به كودكان مشابهي كه در كلاس هاي جداگانه و ويژه ثبت نام نموده اند از خود نشان داده اند.
- بايد با كودك در خودمانده رابطه حسنه و پذيرا برقرار كرد و ضمن آشنا ساختن كودك با محرك هاي محيطي، از اضطرابش كاست و اعتماد به نفس او را افزايش داد.
- بيشتر كودكان مبتلا به اوتيسم از يك راه حسي مي توانند چيزي را ياد بگيرند در صورت تقويت حواس، از طريق چند حس بهتر مي توانند مطالبي را بياموزند ولي در شروع درمان نبايد از انواع رفتارهاي مختلف با يكديگر به كودك آموخته شود.
- براي هماهنگي بين چشم و دست كودك، ورزش هايي نظير پرش، بالانس و كوهنوردي مفيد است.
● نتيجه گيري
اوتيسم يكي از اختلالات دوره ي كودكي است و علائم آن در كودكان معمولا از بدو تولد ظاهر مي شود با اين حال گزارش هايي نيز وجود دارند كه براساس آنها كودكان تا يك ماه و چند ماهگي رشدي طبيعي داشته اند و ناگهان به اوتيسم و واپس روي ذهني دچار شده اند افراد مبتلا به اوتيسم كساني هستند كه فاقد توانايي در برقراري ارتباط با افراد ديگر هستند. و چون از تنش هاي متقابل اجتماعي اجتناب مي كنند به سرعت از نظر رشد عقب مي افتند. اين كودكان ممكن است با تغييرات در روند معمولي روزانه شان يا تغيير در محيط اطرافشان آشفته شوند. اين كودكان به علت تعدد و تنوع علائم ظاهري و رفتاري و مشكلات حسي، گاهي با كودكان كرولال و عقب مانده ذهني اشتباه مي شوند اين بيماري ظاهراً در طبقات اقتصادي اجتماعي بالاتر ديده مي شود و معمولاً نياز به آموزش و پرورش ويژه اي دارند. معلمان بايد خود را به آموزش هاي لازم مجهز كنند تا در وقت مقتضي به مبتلايان و خانواده آنها كمك كنند.
غلامرضا آتش دامن - كارشناس علوم تربيتي

نظرات
نام
نام خانوادگي
نشاني پست الكترونيكي
متن
 
 
   
 
پیام مدیر
 


اینجا می خوام هر از گاهی

حرف های دلم رو براتون

بنویسم.


حتماً کلیک کن وبخوون
 
 
 
تابلو اعلانات مدرسه
   پروژه مهر95


 شروع ثبت نام پيش دبستاني


 شروع ثبت نام پايه اول


 شنوايي سنجي دانش آموزان


 بينايي سنجي
بينايي سنجي دانش آموزان سوم وششم روز چهارشنبه انجام مي ...

 برگزاري جلسه آموزشي بهداشت
جلسه آموزش بهداشت با عنوان آسم وآلرژي كودكان روز سه ...

 بازديد مرحله دوم از كلاس درس علوم پايه ها


 جلسه مادران باعنوان مرجعيت شناسي


 معاينه عمومي دانش آموزان توسط دكتر هاشمي نژاد


 برگزاري جلسه مادران پايه ششم (احكام وپرسش وپاسخ ديني)


 آغاز اجراي طرح جابر


 برگزاري نمايشگاه كتاب


 برگزاري اردوي پايه پنجم وششم


 همزمان با آغاز هفته كتاب وكتابخواني دانش آموزان به كتابخانه مدرسه كتاب اهدا كردند.


 دومين جلسه هييت امنا وانجمن اولياومربيان برگزار گرديد.


 
 
صفحه شخصی
 
نام كاربري
كلمه عبور
 
 
عكس برگزيده
 
 
 
تولدتان مبارک
 

دانش آموزان عزیز

کتاب برگزیده
 
كفگير به ته ديك خورده

کتابخانه
 
 
پيوندها
 




















 
 
آمار بازدید کنندگان سایت
 

امروز : 3

ديروز : 13

كاربران فعال : 1